Muziek die op vinyl is opgeslagen, maakt een grote comeback. De vraag of cd’s, bestanden of muziek die op vinyl is opgeslagen “beter” klinken, verdeelt muziekliefhebbers. Soms ontstaat het gevoel dat de zwaarste commentaargevechten op internet niet plaatsvinden tussen politieke kampen, maar tussen luisteraars van analoge en digitale muziek.

Het is jammer, want bijna iedereen die betrokken is bij deze veldslagen, die met een ongelooflijke heftigheid werden uitgevochten, is verenigd door hun liefde voor muziek. Ze behoren tot de minderheid van degenen die veel geld uitgeven aan muziek, ongeacht het medium dat ze verkiezen. Deze strijd is helemaal niet nodig en is voornamelijk gebaseerd op een misverstand of twee verschillende interpretaties van wat “goed geluid” betekent.

“Goed geluid”: één uitdrukking, twee betekenissen
Sommigen zeggen dat iets “goed klinkt” als het geluid hen uitkomt. Dat is het standpunt van de muzikant. Een goed voorbeeld hiervan is het geluid van een vervormde elektrische gitaar, een bestanddeel van rockmuziek. Het kwam voort uit het feit dat een gitaarversterker zo hard was dat het daadwerkelijke geluid van de gitaar onherkenbaar werd vernietigd door de overstuurde versterker. Het resultaat klinkt niet langer als een gitaar, maar het geluid is en wordt nog steeds gewaardeerd door miljoenen mensen omdat het gewoon “goed klinkt”.

Vervormd maar aangenaam in de oren: het geluid van een klassieke rockgitaar.

Anderen gebruiken de term “goed geluid” als synoniem voor “high fidelity”, wat de meest realistische weergave betekent van wat de geluidstechnicus hoorde bij het mixen van een opname in de studio. Dit noemen we “high fidelity”.
Met deze definitie betekent “goed geluid” in het beste geval dat de afspeelketen helemaal niet klinkt en dat het geluid zo min mogelijk verandert op weg van opnemen naar afspelen. Het heet “High Fidelity”, niet “Perfect Fidelity” omdat er alleen een benadering van het originele geluid kan zijn.
En juist dit punt vormt de spil van de hele discussie. Logboeken waren nooit een bijzonder goed medium voor hifi, maar decennia lang waren ze het beste medium waartoe eindgebruikers toegang hadden. Totdat de cd arriveerde.

Op het gebied van meettechniek schiet het record tekort
Als men de cd en de schijf vergelijkt volgens de criteria van “high fidelity”, laat de schijf niet alleen de druppel vallen, maar wordt hij volledig overtroffen door de cd in termen van alle relevante criteria. Hier zijn enkele voorbeelden.
Dynamisch is het verschil tussen het zachtste en hardste geluid van een muziekstuk. Terwijl alle digitale media, waaronder mp3, gemakkelijk tot 90 dB gaan en daardoor zelfs het dynamisch bereik van een groot symfonieorkest in kaart kunnen brengen, haalt de plaat in de praktijk amper meer dan 40 dB. Genoeg voor popmuziek, maar zelfs een goed ontvangen jazzbandje zoals die in ons geluidsvoorbeeld wordt een probleem voor de plaat. Op stille plaatsen zou het typische vinylgeluid duidelijk hoorbaar zijn.

Over achtergrondgeluid gesproken: typische vinylruis, laagfrequent gerommel en kraken veroorzaakt door stofdeeltjes in de groef zijn ook merkbaar omdat ze ongelijkmatig voorkomen. Het geluid van een compactcassette is constanter, waardoor de hersenen het beter kunnen filteren. Digitale opnames zijn nagenoeg ruisvrij.
Om de puurst mogelijke muziek te presenteren, moeten alle frequenties in het hoorbare spectrum tussen 20 Hz en 20 kilohertz op hetzelfde volume worden afgespeeld. Bij digitale media lijken de frequentiereacties te zijn getekend met een liniaal. Als algemene vuistregel geldt dat registers frequenties tot maximaal 12 kilohertz lineair kunnen reproduceren en dit geldt alleen voor de buitenste slots aan het begin van een pagina. Door de afname van de snelheid van het pad naar het einde van de groef, daalt de hoogste zendfrequentie steeds meer tijdens de speelduur van een schijf, die overigens duidelijk te horen is. Voor de onderkant van het spectrum geldt: hoe dieper en luider de bas, hoe meer ruimte hij nodig heeft in de groef, wat de mogelijke speelduur verkort. Bij LP’s moet je altijd een compromis vinden tussen basniveau en speeltijd.

Een belangrijke maatstaf voor de getrouwheid van een reproductiemedium ten opzichte van geluid is de vervorming die wordt toegevoegd aan daadwerkelijke muziek. Vooral in het lage bereik bereikt het register waarden die het oorspronkelijke signaal aanzienlijk veranderen.
Een pick-up systeem werkt in principe als een microfoon. Zet mechanische energie om in elektrische energie. Deze mechanische energie komt niet alleen uit de groeven van de plaat, maar ook uit het geluid van de luidsprekers. Hoe harder u naar de muziek van de draaitafel luistert, hoe meer feedback u hoort. En feedback vervaagt impulsen in muziek, zoals het geluid van drums. Thuis met een matig volume wordt het eerder verwaarloosd, bij een club niet.
Dankzij deze (en een paar andere) technische tekortkomingen voldoet de plaat niet eens op alle punten aan de eisen van de traditionele norm DIN nr. 45500, die sinds de jaren zestig de officiële hifi-standaard definieerde.

Ga niet dood: geruchten over digitale technologie

Integendeel, er circuleren nog steeds geruchten en valse verklaringen over digitale technologie, waarvoor de problemen van het ontstaan ​​van de compact disc en de flagrante misverstanden over hoe digitalisering werkt, verantwoordelijk zijn.
Je kunt steeds weer lezen dat digitale technologie een kleiner frequentiebereik bestrijkt dan analoog. Dat is in theorie eigenlijk waar, want cd’s zijn bijvoorbeeld met filters beperkt tot het bereik tussen 20 Hertz en 20 Kilohertz.
Enerzijds is dit echter precies het bereik dat ons gehoor in principe kan bestrijken, en anderzijds is het pure theorie dat analoge technologie een hoger frequentiebereik kan vertegenwoordigen. In de praktijk bijvoorbeeld, warmen de snijgereedschappen waarmee muziek in de matrices waarvan vinyl is gemaakt, zeer snel op tot hoge frequenties met een hoog niveau en beperken zo de frequentierespons naar boven.
Vrienden van analoge muziekopslag ontkennen digitale technologie graag de mogelijkheid om muziek correct weer te geven en dat komt door de discrete sampling. De golven waaruit geluiden bestaan, zijn continue gebeurtenissen, terwijl computers alleen discrete toestanden kennen. Het populaire misverstand is dat je de ether niet volledig kunt vangen. Na digitalisering zouden de golfvormen niet langer rond zijn, maar versprongen. Maar dat klopt niet. De bemonsteringsstelling van Niyquist-Shannon stelt duidelijk dat het oorspronkelijke signaal exact kan worden hersteld en niet slechts grofweg.
Als al deze feiten waar zijn en de plaat zo hopeloos inferieur is aan de cd, waarom beweren zoveel mensen dan dat de plaat “beter klinkt”?